حسابرس کیست؟ وظایف او چیست؟

حسابرس

حسابرس کیست ؟ تاریخچه حسابرسی در ایران و جهان؟ وظایف یک حسابرس و موسسات حسابرسی چیست؟ انواع حسابرس کدام است؟ روند حسابرسی چگونه است؟ این مطالب و برخی توضیحات آن را در این مقاله خواهید دید.

حسابرسی مستقل به آنگونه حسابرسی اطلاق می گردد که توسط شخص یا اشخاص مستقل از دستگاه یا شرکت انجام می گیرد . علاوه بر اظهار نظر نسبت به درستی صورتهای مالی و پیوست های آن ، حسابرسی مستقل شامل مطالعاتی در اطراف چگونگی جریان امور و ارزیابی مستقلی نسبت به نتایج مالی عملیات و فعالیت های دستگاه و بالاخره کنترل های داخلی برقرار شده در آن نیز می گردد .

امروزه تعداد کثیری از حسابداران و حسابرسان در سراسر جهان با تاسیس موسساتی هر یک از چند نفر حسابدار و حسابرس متخصص باتجربه مبادرت به انجام حسابرسی مستقل می نمایند حسابرسان مستقل علاوه بر عملیات حسابرسی ، خدمات حسابداری ، تهیه و تنظیم سیستم های حسابداری ، برقراری سیستم های مکانیزه الکترونیک ، مشاوره در امور مالیاتی و یا تهیه گزارش های ویژه برای بانک ها ، بررسی اوراق بهادار و یا مراجع قضایی و نظایر آن مبادرت می نمایند .

حسابدار مستقل به شخصی گفته می شود که انجام خدمات حسابداری و حسابرسی را در قبال اخذ حق الزحمه حرفه اصلی خود قرار داده . همکاری نزدیک بین حسابرسان موجب تبادل افکار و نظرات بین آنها و در نتیجه باعث پیشرفت حرفه حسابرسی می شود.

تاریخچه حرفه حسابرسی مستقل :

الف : در سایر کشورها :

اگر چه حسابرسی به صورتی که امروزه مورد عمل و استفاده قرار می گیرد . دارای سابقه نسبتا کوتاهی می باشد ولی باید دانست که حسابرسی به مفهوم رسیدگی به حساب و کتاب موسسات و شرکت ها در دنیا سابقه ای بسیار طولانی دارد . یعنی عملیات حسابرسی از زمانهای قدیم در مورد کنترل و اصول و مصرف وجود عمومی حسابهای خزانه دولت احساس گردیده و به مورد اجرا درآمد . بدیهی است در آن زمان به علت ابتدایی بودن روشهای حسابداری و مدارک دفاتر که نگهداری می شده و مسائل دیگر مانند عدم توسعه شرکت ها ، وظایف شخصی رسیدگی کننده بسیار مختصر بوده است . ولی موازات توسعه امر تجارت و بازرگانی جهانی که از قرن 15 آغاز گردید روشهای حسابداری تکامل یافت و روش دفترداری دوطرفه ابداع گردید .

در ابتدا نقطه نظر صاحبان سرمایه در جلوگیری از هرگونه تقلب و سواستفاده مدیران و کارمندان خلاصه می باشد لذا وظیفه حسابرسان در این زمانه عمدتا با کشف هرگونه تقلب و سواستفاده به شمار می آمد . در انگلستان که غالبا به عنوان زادگاه فن جدید حسابرسی شناخته می شود در زمان انقلاب صنعتی و پس از آن اصلاحات اساسی و گسترده به عمل آمد . برای برقراری یک سیستم کامل و مناسب حسابداری به منظور پیشگیری از سواستفاده ها و کشف به موقع آنها و تهیه گزارش ها و صورتهای مالی مورد اعتماد حسابرسان اتخاذ تصمیم نمودند ، نیاز فراوانی به وجود حسابرسان ورزیده و کاردان احساس شد . به این ترتیب حسابرسی تدریجا به عنوان حرفه ای مستقل شناخته شد و برای کسب عنوان حسابدار مستقل علاوه بر داشتن تجربه مفید ، گذراندن دوره های آموزش عالی در این زمینه ها نیز ضرورت یافت .

از اواخر قرن نوزدهم انجام حسابرسی های حرفه ای به تدریج عمومیت بیشتری یافت به طوری که خدمات جدیدی مانند رسیدگی های ویژه مالی و رسیدگی به وضعیت حقوقی ورشکسته ها و مشاوره های مالیاتی جانشین بعضی یا قسمتی از فعالیت های تعیین شده موجب گسترش حرفه حسابداری منتقل گردیده ، البته هنوز قسمت عمده فعالیت اغلب حسابداران مستقل و حسابرساسی های مستقل تشکیل می دهد . انجمن های حسابداری علاوه بر نقشی که در چگونگی تدوین قوانین مالی کشورها به عهده گرفتند با ایجاد موازین و ضوابط حرفه ای حرفه حسابداری مستقل را شدند . امروزه در بیشتر کشورهای جهان حرفه حسابداری مستقل تحت نظارت انجمن های حرفه ای به صورت تشکلی درآمده است و در بعضی از کشورها علاوه بر مجامع حرفه ای اصلی انجمن های دیگری نیز جهت اعتلای بیشتر و پیشرفت شاخه های ویژه و تخصصی حسابداری تاسیس یافته است . شاید مشهورترین این مجامع انستیتوی حسابداران خبره در انگلستان و ویلز و انستیتوی حسابداران رسمی امریکا باشند . تقریبا کلیه مجامع حرفه ای عمده جهان اقدام به تدوین رهنمود و استانداردهای حسابداری و حسابرسی می نمایند .

ب : حرفه حسابداری در ایران :

اولین موسسه ایران در اوایل دهه 1340 و بیش از 40 موسسه حسابرسی معتبر تشکیل شد که در سطح موسسات حسابرسی بین المللی بودند .

در مرداد 1340 وزارت دارایی به منظور تشکیل مرجع رسمی در رسیدگی به حسابها و اظهار نظر در اختلافات محاسباتی صادر کرده این انجمن ها انجمنی مستقل و دارای شخصیت حقوقی تعریف شده است. این انجمن شامل دادستان دیوان محاسسبات نمایندگان دادستان تهران ، اتاق بازرگانی ، بانک مرکزی ایران و سه حسابدار متخصص به مدت 9 ماه تقاضای داوطلبان را رسیدگی اعضای انجمن توسط حکم وزیر دارایی وقت به عنوان حسابداران قسم خورده شناخته شده اند.

حسابداری رسمی:

در قانون مالیات های مالیاتهای مستقیم مصوب 28 اسفند 1345 مقرر شد به منظور استفاده از نتایج حسابرسی ، حسابداران متخصص در امور رسیدگی به دفاتر برای تشخیص درآمد مشمول مالیات مودیان عده ای به عنوان حسابدار رسمی که مورد قبول وزرای دارایی باشند تعیین شوند .

ماده 275 ) به منظور استفاده از نتایج حسابرسی ، حسابداران متخصص در امور رسیدگی برای تشخیص درآمد مشمول مالیات مودیان تعیین می شوند .

ماده 276 ) انتخاب حسابداران رسمی به عهده شورایی خواهد بود مرکب از وزیر دارایی رئیس کل بانک مرکزی ، رئیس دیوان محاسبات ، رئیس اتاق صنایع و معادن ، رئیس اتاق بازرگانی و سه نفر از حسابداران متخصص با سابقه به تشخیص و انتخاب وزیر دارایی ، ریاست شورا با وزیر دارایی خواهد بود .

ماده 277 ) شورای مذکور در ماده فوق در بهمن هر سال تشکیل و از بین داوطلبان برای احراز سمت حسابداری رسمی شخص می دهد انتخاب می نماید و فهرست منتخبین از طرف وزارت دارایی منتشر خواهد شد .

تبصره 1 ) اولین جلسه شورای منتخبین ظرف 3 ماه از تاریخ اجرای این قانون تشکیل می شود و نسبت به تصویب آیین نامه موضوع تبصره 2 این ماده و انتخاب حسابداران رسمی اقدام خواهد شد .

تبصره 2 ) شرایط و طرز انتخاب وظایف و ترتیب رسیدگی حسابدار رسمی و نحوه تشکیل و انجام وظایف شورای موضوع ماده 276 و حق الزحمه حسابرسی و تاثیر مقررات لازم به موجب ایین نامه که از طرف وزارت دارایی تنضیم و به تصویب شورای مذکور می رسد تعیین خاهد شد.

ماده 278 ) شورای مذکور در ماده 276 در هر سال 3 نفر از حسابداران رسمی منتخب را که دارای تحصیلات عالیه در رشته حسابداری بوده و لااقل 1 سال سابقه دارند به عنوان هیئت رسیدگی تعیین می نماید .

ماده 279 ) گزارش حسابدار رسمی باید طبق نمونه مخصوص حاوی نکات زیر تنظیم و به میزان گردد .

باید طبق اظهار نظر نسبت به قانونی بودن دفاتر مودی طبق مقررات قانون تجارت و کافی بودن دفاتر و اسناد مودی برای امر حسابرسی و تعیین درآمد واقعی و رسیدگی و اظهار نظر نسبت به مندرجات دفاتر و اظهار نظر سایر مودیانی که دفاتر نگهداری می کنند و تمامی اطلاعات و توضیحات لازم که حسابرس خواسته است به او داده شده و همچنین اظهار نظر مراجع به اینکه تراز نامه و حساب سود و زیان وسایر صورت حسابها و دفاتر و اسناد منطبق با وضع واقعی می باشد .

ب ) تعیین میزان درآمد مشمول مالیات مودی بر اساس قوانین و مقررات مالیاتی :

کانون حسابداران رسمی با 54 عضو توسط هیئت مدیره منتخب مجمع عمومی اداره می شود .

وظیفه اصلی کانون نظارت بر کار حرفه ای اعضا بوده . به منظور اعمال نظرات مالی به واحدهای تولیدی ، بازرگانی ، خدماتی و حصول اطمینان از قابل اعتماد بودن صورت های مالی واحدهای مزبور در جهت حفظ منافع عمومی – صاحبان سهام و سایر اشخاص ثالث دولت اجازه دارد بر حسب مورد نیاز برای استفاده از خدمات حرفه ای حسابداران ذیصلاح به عنوان حسابدار رسمی در مورد زیر به عمل آورد .

الف : حسابرسی و بازرسی قانونی شرکت های پذیرفته شده یا متقاضی پذیرش در بورس اوراق بهادار.

ب : حسابرسی و بازرسی قانونی سایر شرکت های سهامی .

ج : حسابرسی شرکت های غیر سهامی و موسسات انتفاعی و غیر انتفاعی .

ه : حسابرسی مالیاتی اشخاص حقیقی و حقوقی .

شرایط تعیین سلامت حسابداران رسمی و چگونگی انتخاب آنها به پیشنهاد وزیر اقتصاد و دارایی به تصویب هیئت وزیران می رسد .تعیین گروه حسابداران رسمی با انتخاب حداقل 10 نظر میتوانند هیئت موسس جامعه حسابداران رسمی ایران را به صورت موسسه غیر دولتی- غیر انتفایی و دارای استقلال مالی و شخصیت حقوقی مستقل تشکیل دهند. اساس نامه جامعه مذکور توسط هیئت موسس تهیه و به تصویب هیئت وزیران می رسد . حدود و ضوابت مربوط به چگونگی استفاده از خدمات و گزارشهای حسابداران رسمی به پیشنهاد وزیرامور اقتصادی و دارایی به تصویب هیئت وزیران می رسد . دستگاه های دولتی می توانند از خدمات سازمان حسابرسی و حسابداران رسمی استفاده کنند.

موسسات حسابرسی :

اکثر حسابرسان با اجتماع دو یا چند نفر حسابرس موسسه حسابرسی تاسیس میکنند و به فعالیت حرفه ای می پردازند فعالیت در غالب یک شخصیت حقوقی متشکل از چند حسابرس در مقایسه با موسسه تک نفر مزایایی دارد .

فراهم ساختن موقعیتی برای جلب کارکنان شایسته و با صلاحیت به عنوان شریک عامل مهمی برای بالا بردن توانایی موسسه حسابرسی است .

حرفه موسسات حسابرسی به لحاظ حجم اندازه فعالیت با یکدیگر تفاوت دارند .

سازمان و مدیریت موسسات حسابرسی :

سازمان اداری یک موسسه حسابرسی شامل شرکا ، سرپرستان ، حسابرسان ارشد ، حسابرس و کمک حسابرس می باشد . در سازمان هر موسسه حسابرس علاوه بر کادر فنی ، تعدادی کارمند اداری ، متصدی ف منشی ، ماشین نویس و اپراتور بایگانی مورد نیاز است .

وظیفه اصلی یک شرکت در موسسه حسابرسی برقراری تماس با صاحبکار ، تنظیم قرارداد حسابرسی ، توافق در هدف و مقاصد ، حدود و زمان لازم برای رسیدگی های حسابرسان و ادای توضیحات و اظهار نظر مشورتی به صاحبکار درباره ی مسائل مهم می باشد . شرکا مسئولیت نظارت بر انجام وظایف حسابرسان را دارند . نظر به اینکه موسسات حسابرسی نمی توانند برای جلب ارباب رجوع تبلیغ کنند بنابراین شرکا باید تبلیغ نمایند تا موسسه متعلق به ایشان بدون نیاز به آگهی و تبلیغات تجاری شناخته شود .

وظایف و مسئولیت های سرپرستان :

یک نفر سرپرست در یک موسسه حسابرسی معمولا مسولیت حسابرسی دو یا چند شرکت را به عهده دارد . و برنامه رسیدگی و رویه حسابرسی و جدول زمانبندی در شرکت را طرح و تنظیم می کند و درباره مشکلات حسابداری موجود در شرکت با صاحبکار تماس می گیرد و در رفع مشکلات می کوشد .

شرط لازم برای خدمت در سمت سرپرستی د موسسات داشتن اطلاعات و دانش حسابداری و آشنایی با قوانین مالیاتی است . فعالیت سرپرستان حسابداری نیز مانند شرکا ممکن است تخصصی شود .

حسابرس ارشد : فردی است که مسولیت کامل طرح و اجرای حسابرسی یک شرکت مورد رسیدگی و تهیه گزارش مربوط به آن را به عهده دارد . حسابرس ارشد باید حسابرسان ودیگر اعضای گروه را ضمن اشتغال از نزدیک هدایت وراهنمایی کند و آنان را با هدف و منظور هر قسمت از رسیدگی آشنا سازد . کاربرگ های تهیه شده توسط حسابرس ارشد کنترل می شود تا از کفایت رسیدگی اطمینان حاصل کند . حسابرس ارشد باید در کلیه مراحل کار خود اصول و موازین حسابرسی را از نظر دور ندارد . همچنین وی وظیفه تعیین ساعات و جدول زمانبندی شده را به عهده دارد .

حسابرس و کمک حسابرس : هر دو موظف به انجام دادن قسمت های مختلف رسیدگی می باشد که به وسیله ی حسابرسان ارشد به انان واگذار و ارجاع می شود . فارغ التحصیلان که معمولا مسئولیت همکاری با حسابرسان ارشد را در نخستین سمت خود دارند برخلاف آنچه به نظر می آید کاری خسته کننده و تکراری انجام نمی دهند زیرا یکی از خصوصیات این حرفه تنوع کارهایی است که اعضای آن انجام می دهند و چون نوع و ماهیت فعالیتهای موسسات مختلفی که به حسابهای آنها رسیدگی می شود ، مشابه نیست . لذا کار حسابرسی را نمی توان یکنواخت و خسته کننده فرض کرد .

آموزش حرفه ای : گسترش دانش از استانداردهای جدید حسابرسی ، اطلاع از تغییرات در قوانین مالیاتی ، کار ، تجارت و … است .

تیم کنترل کیفیت هر موسسه باید به گونه ای باشد که اطمینان دهد کارکنان حرفه ای همواره در جریان آخرین تحولات فنی قرار می گیرند . که به منظور برآوردن این نیاز آموزش حرفه ای کارکنان خود را در داخل موسسه انجام می دهند . آموزش حرفه ای باید به طور مستمر و دائم صورت گیرد تا حسابرسان نسبتا به تحولات حرفه خود آگاهی داشته باشند . نشریات و مجلات نیز می توانند مورد استفاده مدیران و کارکنان موسسات حسابرسی قرار گیرد .

برنامه ریزی حسابرسی :

حسابرسان قبل از شروع به کار برنامه ریزی لازم را انجام می دهند . اولین استاندارد اجرای عملیات حسابرسی مقرر می دارد “عملیات حسابرسی باید به نحو کافی و مناسب برنامه ریزی شود” مفهوم (برنامه ریزی کافی) به معنای این است در مورد صاحبکار جدید قبل از قبول کار حسابرسی ، کسب اطلاع از عملیات و تشکیلات سازمانی صاحبکار و هماهنگی و جدول بندی کارها صورت می گیرد . فرآیند برنامه ریزی از طریق برنامه ریزی حسابرسی و تهیه کاربرگ های برنامه و زمان بندی عملیات حسابرسی استوار است . برنامه ریزی حسابرسی عبارت است از نظارت بر رسیدگی و تعیین ماهیت و خصوصیات عملیات صاحبکار و کلیه اقدامات سیستماتیک که وصول به هدف را ممکن می سازد . که یک برنامه ریزی نمونه شامل موارد زیر می باشد :

1- تشریح تشکیلات سازمانی ، نوع شرکت و یا موسسه و فعالیت صاحبکار .

2- اهداف حسابرسی به این معنی که حسابرسی به منظور اظهار نظر در مورد صورتهای مالی سالیانه جهت تهیه گزارش به مجمع عمومی صاحبان سهام و ارگانهای مختلف مالی و نظایر آن.

3- مشخص کردن ماهیت و سایر خدمات مانند تهیه اظهار نظر مالیاتی ، اصلاح حسابها نسبت به صورتهای مالی تهیه شده و …

4- تهیه جدول زمان بندی اجرای عملیات حسابرسی برای کارهایی که قبل از پایان سال مالی باید انجام گیرد .

5- تعیین و برآورد کارکنان مورد نیاز در سطوح مختلف برای انجام عملیات حسابرسی

6- تعیین تاریخ تکمیل هر بخش عمده کار مانند بررسی و ارزیابی کنترلهای داخلی و ارائه گزارش حسابرسی .

7- هرگونه برنامه خاصی که ممکن است برای یک صاحبکار انجام گیرد .

8- تعیین کارها و وظایفی که به عهده صاحبکار واگذار می گردد از قبیل آماده کردن مکان برای استقرار حسابرسان در دوره حسابرسی ، تعداد کارکنان و بالاخره تسهیلات لازم توسط صاحبکار برای شمارش موجودیهای کالا در آخر سال .

منبع:www.cloob.com

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست